ମଣିଷ ଜୀବନରେ ସମ୍ପର୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକ। ପରିବାର, ବନ୍ଧୁ ଓ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ସହ ଭଲ ସମ୍ପର୍କ ରହିଲେ ଜୀବନ ସୁଖମୟ ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଅନେକ ସମୟରେ ମଣିଷ ନିଜର କିଛି ଖରାପ ଅଭ୍ୟାସ ଯୋଗୁଁ ଅଜାଣତରେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଏ। ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ଭୁଲ୍ଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ ଲାଗୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ଏହାର ପୁନରାବୃତ୍ତି ହେଲେ ସମ୍ପର୍କରେ ଫାଟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ।
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ ନୀତିରେ ମଣିଷର ବ୍ୟବହାର, କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗତିକୁ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ନୀତିରୁ ମିଳୁଥିବା ଶିକ୍ଷା ଅନୁସାରେ, କିଛି ଅଭ୍ୟାସ ଯୋଗୁଁ ନିଜର ନିକଟ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପାରେ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ସେହି ୪ଟି ଭୁଲ୍ ସମ୍ପର୍କରେ।
୧. ଛୋଟ ଛୋଟ କଥାରେ ରାଗିବା
କ୍ରୋଧ ମଣିଷର ବିବେକ ଓ ବୁଝିବା ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ। ଯଦି କେହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଛୋଟ କଥାରେ ରାଗିଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବାକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟ କରନ୍ତି। ଧୀରେ ଧୀରେ ପରିବାର ସଦସ୍ୟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ନିଜ ମନର କଥା କହିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦିଅନ୍ତି। ତେଣୁ କୌଣସି କଥାରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନଦେଇ ପ୍ରଥମେ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝିବା ଦରକାର। ଶାନ୍ତ ମନରେ ନିଜ କଥା କହିଲେ ଅନେକ ବିବାଦକୁ ଏଡ଼ାଇ ହେବ।
୨. କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ କଟୁ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିବା
ମଣିଷର କଥାରେ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ି ଉଠିବା ସହ ଭାଙ୍ଗି ମଧ୍ୟ ଯାଇପାରେ। ଅନେକ ସମୟରେ ରାଗରେ ମଣିଷ ଏପରି କିଛି କଥା କହିଦିଏ, ଯାହା ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମନକୁ ଗଭୀର ଆଘାତ ଦେଇଥାଏ। ବାରମ୍ବାର ଟାହିଟାପରା କରିବା, ଅପମାନ କରିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର ଦୁର୍ବଳତାକୁ ନେଇ ଥଟ୍ଟା କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପର୍କରେ ତିକ୍ତତା ବଢ଼ିଥାଏ। ତେଣୁ ମତଭେଦ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନଜନକ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
୩. ପ୍ରତ୍ୟେକ କଥାରେ ଅହଂକାର ଦେଖାଇବା
ଅହଂକାର ହେଉଛି ସମ୍ପର୍କ ଦୁର୍ବଳ ହେବାର ଅନ୍ୟତମ କାରଣ। ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ସବୁବେଳେ ନିଜକୁ ଠିକ୍ ଓ ଅନ୍ୟକୁ ଭୁଲ୍ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ତେବେ ସମ୍ପର୍କରେ ଦୂରତା ବଢ଼ିଥାଏ। ନିଜ ଭୁଲ୍ ସ୍ୱୀକାର ନକରିବା, କ୍ଷମା ମାଗିବାକୁ ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦେବା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ନିଜ କଥା ମନାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଭଲ ସମ୍ପର୍କକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରେ। ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ନିଜ ଭୁଲ୍ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ଦୁର୍ବଳତା ନୁହେଁ, ବରଂ ପରିପକ୍ୱତାର ପରିଚୟ।
୪. ଖରାପ ସଙ୍ଗତିରେ ରହିବା
ମଣିଷ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ସହ ଅଧିକ ସମୟ ବିତାଇଥାଏ, ସେମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ ବ୍ୟବହାରର ପ୍ରଭାବ ତା’ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ଯଦି କେହି ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟର ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା, ଝଗଡ଼ା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା କିମ୍ବା ସମ୍ପର୍କରେ ଭୁଲ୍ ବୁଝାମଣା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହ ରହନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ନିଜ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ଭଲ ଚିନ୍ତାଧାରା ରଖୁଥିବା ଓ ସଠିକ୍ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗତି ବାଛିବା ଉଚିତ।
ସମ୍ପର୍କକୁ ମଜଭୁତ କରିବା ପାଇଁ କ’ଣ କରିବେ?
ସମ୍ପର୍କରେ ମତଭେଦ ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ। କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ କିପରି ସମାଧାନ କରାଯାଉଛି, ତାହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଅନ୍ୟର କଥାକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହ ଶୁଣିବା, ନିଜ ଭୁଲ୍ ହେଲେ କ୍ଷମା ମାଗିବା, ପରସ୍ପରର ଭାବନାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଓ ସଚ୍ଚୋଟ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପର୍କ ମଜଭୁତ ହୋଇଥାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଭାବନା, ପସନ୍ଦ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୀମାକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଚାଣକ୍ୟ ନୀତିର ଏହି ଶିକ୍ଷାର ମୂଳ ବାର୍ତ୍ତା ହେଉଛି, ଭଲ ସମ୍ପର୍କ କେବଳ ଭଲପାଇବାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସମ୍ମାନ, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ବୁଝାମଣାରେ ଗଢ଼ି ଉଠେ। ତେବେ କୌଣସି ସମ୍ପର୍କରେ ଯଦି ଲଗାତାର ଅପମାନ, ଭୟ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର ରହିଛି, ସେଠାରେ ନିଜ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଓ ସୁରକ୍ଷାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ।
