ଓଡ଼ିଶାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ବିକାଶକୁ ଅଧିକ ଗତିଶୀଳ କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ଖଣି ନିଗମ (OMC) ଏବଂ ହାଇଦ୍ରାବାଦସ୍ଥିତ ପରମାଣୁ ଖଣିଜ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ଗବେଷଣା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ (AMD) ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଝାମଣାପତ୍ର (MoU) ସ୍ୱାକ୍ଷର ହୋଇଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ସନ୍ଧାନ, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣା ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ବ୍ୟବହାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ମିଳିବ। ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଖଣି ଶିଳ୍ପ ସହିତ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
କିଏ କଲେ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର?
ଅକ୍ଟୋବର ୧୪ ତାରିଖ ବୁଧବାର ଦିନ ଏହି ବୁଝାମଣାପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା। AMDର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଧୀରଜ ପାଣ୍ଡେ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ଖଣି ନିଗମର ମୁଖ୍ୟ ମହାପ୍ରବନ୍ଧକ ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ପୃଷ୍ଟି ଏହି ଚୁକ୍ତିରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲେ।
AMD ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ବିଭାଗ ଅଧୀନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଏହି ସଂସ୍ଥାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ବୈଷୟିକ ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ OMCର ଖଣି ପରିଚାଳନା ଅଭିଜ୍ଞତା ସହ ଯୋଡ଼ାଯିବ। ଫଳରେ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ଖଣିଜ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଧିକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭିତ୍ତିରେ କରାଯାଇପାରିବ।
କେଉଁ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଉପରେ ରହିବ ଗୁରୁତ୍ୱ?
ଏହି ଚୁକ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ରାଜ୍ୟରେ ଥିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ରଣନୈତିକ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା। ବିଶେଷକରି ଦୁର୍ଲଭ ଧାତୁ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ମୃତ୍ତିକା ମୌଳିକ ଉପାଦାନ (Rare Earth Elements) ଥିବା ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯିବ।
ଏହି ଖଣିଜଗୁଡ଼ିକ ବର୍ତ୍ତମାନର ଆଧୁନିକ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ବେଶ୍ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯାନ, ବ୍ୟାଟେରି, ସୌର ଶକ୍ତି, ପବନ ଶକ୍ତି ଉପକରଣ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଏବଂ ଉନ୍ନତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଉତ୍ପାଦନରେ ଏହି ଖଣିଜଗୁଡ଼ିକର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।
OMC ପକ୍ଷରୁ କିଛି ସମ୍ଭାବନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପାଇଁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। ଏବେ AMDର ବୈଜ୍ଞାନିକ ସହଯୋଗରେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ଉପସ୍ଥିତି ଓ ପରିମାଣ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଗବେଷଣା କରାଯିବ।
ଜାତୀୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣି ଜମିଶନ ସହ ସମ୍ପର୍କ
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ୨୦୨୫ ଜାନୁଆରୀରେ ଜାତୀୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ମିଶନ (National Critical Mineral Mission) ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଦେଶରେ ଆବଶ୍ୟକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜର ଯୋଗାଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଏହି ମିଶନର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନେକ ଶିଳ୍ପରେ ବ୍ୟବହୃତ ଖଣିଜ ପାଇଁ ଭାରତକୁ ବିଦେଶୀ ଯୋଗାଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ତେଣୁ ଦେଶ ଭିତରେ ଏହି ଖଣିଜର ଅନୁସନ୍ଧାନ, ଉତ୍ତୋଳନ ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ବଢ଼ାଇବା ଉପରେ ସରକାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି।
OMC ଓ AMD ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତି ଏହି ଜାତୀୟ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ସମର୍ଥନ କରିବ। ଏଥିରେ ମିଳିତ ଗବେଷଣା, ବୈଜ୍ଞାନିକ ତଥ୍ୟ ଆଦାନପ୍ରଦାନ, ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ ବିନିମୟ ଓ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ସାମିଲ ରହିବ।
OMCର ରେକର୍ଡ ଉତ୍ପାଦନ ଓ ଆୟ
ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିବା OMC ଦେଶର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଖଣିଜ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ସଂସ୍ଥା। ଏହା ଲୁହାପଥର, କ୍ରୋମାଇଟ୍, ବକ୍ସାଇଟ୍, ମାଙ୍ଗାନିଜ୍ ଓ ଚୂନପଥର ଭଳି ଖଣିଜ ଉତ୍ପାଦନ କରେ।
୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ OMC ମୋଟ ୪୪.୮୨ ନିୟୁତ ଟନ୍ ଖଣିଜ ଉତ୍ପାଦନ କରି ନିଜର ସର୍ବକାଳୀନ ରେକର୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଏଥିରେ ୪୦.୦୨ ନିୟୁତ ଟନ୍ ଲୁହାପଥର, ୧.୬୯ ନିୟୁତ ଟନ୍ କ୍ରୋମ୍ ଖଣିଜ ଏବଂ ୨.୮୩ ନିୟୁତ ଟନ୍ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଥିଲା।
ସେହି ବର୍ଷ ସଂସ୍ଥା ୪୨.୫୨୪ ନିୟୁତ ଟନ୍ ଖଣିଜ ବିକ୍ରି କରି ୨୫,୩୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ସର୍ବାଧିକ ରାଜସ୍ୱ ହାସଲ କରିଥିଲା।
ଓଡ଼ିଶାର ଶିଳ୍ପ ବିକାଶକୁ ମିଳିବ ନୂଆ ସୁଯୋଗ
OMC ଓ AMDର ଏହି ସହଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦକୁ ଅଧିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ସହ ଭବିଷ୍ୟତରେ ନୂଆ ଶିଳ୍ପ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ଏହା ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ମଜବୁତ କରିବା ସହ ଖଣିଜଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶରେ ସହାୟକ ହେବାର ଆଶା ରହିଛି।
ତେବେ ଏହି ଚୁକ୍ତି ତୁରନ୍ତ ନୂଆ ଖଣି ଉତ୍ପାଦନ ଆରମ୍ଭ କରିବ ବୋଲି କୁହାଯାଇନାହିଁ। ପ୍ରଥମେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ଉପସ୍ଥିତି ଓ ସମ୍ଭାବନା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯିବ। ଏହାର ଫଳାଫଳ ଆଧାରରେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ।
ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ, ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦକୁ ଦେଶର ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ଓ ଉନ୍ନତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବିକାଶ ସହ ଯୋଡ଼ିବା ଦିଗରେ ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
