ଆଜିକାଲି ବ୍ରେନ୍ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ବା ମସ୍ତିଷ୍କ ଆଘାତକୁ କେବଳ ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ରୋଗ ବୋଲି ଭାବିବା ଭୁଲ୍। ଏବେ ୨୦, ୩୦ ଓ ୪୦ ବର୍ଷ ବୟସର ଅନେକ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗମ୍ଭୀର ସମସ୍ୟାର ଶିକାର ହେଉଛନ୍ତି। ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ମଧୁମେହ, ମୋଟାପଣ, ଧୂମପାନ, ଅନିୟମିତ ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ଶାରୀରିକ ପରିଶ୍ରମର ଅଭାବ ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଭାବେ ଦେଖାଦେଉଛି। ଅକ୍ଟୋବର ୨୯ ତାରିଖ ବିଶ୍ୱ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ଦିବସ ଅବସରରେ ଡାକ୍ତରମାନେ ଏହି ରୋଗର ଲକ୍ଷଣ ଚିହ୍ନିବା ଓ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଇବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି।
କ’ଣ ଏହି ବ୍ରେନ୍ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍?
ମସ୍ତିଷ୍କର କୌଣସି ଅଂଶକୁ ରକ୍ତ ଯୋଗାଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲେ କିମ୍ବା ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଥିବା ରକ୍ତନଳୀ ଫାଟି ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେଲେ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ହୋଇଥାଏ। ରକ୍ତ ମାଧ୍ୟମରେ ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଅମ୍ଳଜାନ ପହଞ୍ଚିଥାଏ। ଏହି ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ମସ୍ତିଷ୍କର କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି।
ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର। ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ଇସ୍କେମିକ୍ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍, ଯେଉଁଥିରେ ରକ୍ତନଳୀରେ ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବା କିମ୍ବା ଅବରୋଧ ହେବା ଯୋଗୁଁ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହ ବନ୍ଦ ହୁଏ। ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ହେମୋରାଜିକ୍ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍, ଯେଉଁଥିରେ ରକ୍ତନଳୀ ଫାଟି ମସ୍ତିଷ୍କରେ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ର ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତି ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।
ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାହିଁକି ବଢ଼ୁଛି ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍?
ଭାରତୀୟ ଚିକିତ୍ସା ଗବେଷଣା ପରିଷଦ (ICMR)ର ଜାତୀୟ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରି ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୦ରୁ ୨୦୨୨ ମଧ୍ୟରେ ୩୦ଟି ହସ୍ପିଟାଲରେ ଚିକିତ୍ସିତ ୩୪,୭୯୨ ଜଣ ରୋଗୀଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିଲା। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୧୩.୮ ପ୍ରତିଶତ ରୋଗୀଙ୍କ ବୟସ ୧୮ରୁ ୪୪ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟ ପ୍ରତି ସାତ ଜଣ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ୪୫ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର।
ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
- ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ: ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ରକ୍ତଚାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନ ରହିଲେ ରକ୍ତନଳୀ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇପାରେ।
- ମଧୁମେହ ଓ ମୋଟାପଣ: ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ବଢ଼ିବା ଓ ଅଧିକ ଓଜନ ରକ୍ତନଳୀର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
- ଧୂମପାନ ଓ ତମାଖୁ ସେବନ: ଏହା ରକ୍ତନଳୀର କ୍ଷତି ଓ ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବାର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ାଇପାରେ।
- ଅନିୟମିତ ଜୀବନଶୈଳୀ: ବ୍ୟାୟାମର ଅଭାବ, ଅଧିକ ଲୁଣ ଓ ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଖାଦ୍ୟ, ଅନିଦ୍ରା ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ମାନସିକ ଚାପ ମଧ୍ୟ ବିପଦ ବଢ଼ାଇପାରେ।
କେତେକ ଯୁବକଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହୃଦ୍ରୋଗ, ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବା ସମ୍ପର୍କିତ ବଂଶଗତ ସମସ୍ୟା କିମ୍ବା ରକ୍ତନଳୀର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗ ମଧ୍ୟ କାରଣ ହୋଇପାରେ। India
ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ର ଲକ୍ଷଣ କିପରି ଚିହ୍ନିବେ?
ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ର ଲକ୍ଷଣ ହଠାତ୍ ଦେଖାଦେଇପାରେ। ମୁହଁ ଗୋଟିଏ ପଟକୁ ବଙ୍କା ହେବା, ଗୋଟିଏ ହାତ କିମ୍ବା ଗୋଡ଼ ଦୁର୍ବଳ ହେବା, କଥା କହିବାରେ ଅସୁବିଧା, ହଠାତ୍ ଦୃଷ୍ଟି ଧୂସର ହେବା, ମୁଣ୍ଡ ବୁଲାଇବା କିମ୍ବା ଶରୀରର ସନ୍ତୁଳନ ହରାଇବା ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷଣ।
ଏଥିପାଇଁ BE FAST ନିୟମ ମନେ ରଖନ୍ତୁ:
- B – Balance: ହଠାତ୍ ଶରୀରର ସନ୍ତୁଳନ ହରାଇବା।
- E – Eyes: ହଠାତ୍ ଦେଖିବାରେ ଅସୁବିଧା।
- F – Face: ମୁହଁର ଗୋଟିଏ ପଟ ଝୁଲିପଡ଼ିବା।
- A – Arms: ଗୋଟିଏ ହାତ ଉଠାଇବାରେ ଦୁର୍ବଳତା।
- S – Speech: କଥା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା କିମ୍ବା କହିବାରେ ଅସୁବିଧା।
- T – Time: ତୁରନ୍ତ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଚିକିତ୍ସା ସହାୟତା ନିଅନ୍ତୁ।
ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ହେଲେ କ’ଣ କରିବେ?
ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲେ ଘରେ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ତୁରନ୍ତ ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ ଡାକି ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ଚିକିତ୍ସା ଉପଲବ୍ଧ ଥିବା ହସ୍ପିଟାଲକୁ ନିଅନ୍ତୁ। ଲକ୍ଷଣ କେଉଁ ସମୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ସେହି ସମୟ ମନେ ରଖନ୍ତୁ। ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ବିନା ଆସ୍ପିରିନ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଔଷଧ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, କାରଣ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୋଇଥିଲେ ଏହା କ୍ଷତି ବଢ଼ାଇପାରେ।
କେତେକ ରୋଗୀଙ୍କୁ ରକ୍ତ ଜମାଟ ଗଳାଇବା ଔଷଧ କିମ୍ବା ଜମାଟ କାଢ଼ିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଏହା ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ର ପ୍ରକାର, ଲକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ସମୟ ଓ ରୋଗୀଙ୍କ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
କିପରି ରୋକିବେ ଏହି ବିପଦ?
ନିୟମିତ ରକ୍ତଚାପ, ରକ୍ତଶର୍କରା ଓ କୋଲେଷ୍ଟେରଲ୍ ପରୀକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତୁ, ଲୁଣ କମ୍ କରନ୍ତୁ, ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ କରନ୍ତୁ, ଧୂମପାନ ଓ ତମାଖୁଠାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନିଦ ନିଅନ୍ତୁ।
