କଟକ ସହର। ଭାଇଚାରାର ସହର, ଐତିହ୍ୟର ସହର ଏବଂ ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ଭବ୍ୟ ଆୟୋଜନ ପାଇଁ ସାରା ଓଡ଼ିଶାରେ ପରିଚିତ। ଦୁର୍ଗାପୂଜା ସମୟରେ ଏହି ସହରର ରାସ୍ତାଘାଟ ଆଲୋକମାଳାରେ ଝଲସି ଉଠେ। ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ମାଆଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ସହିତ ଭସାଣି ଉତ୍ସବରେ ସାମିଲ ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଉତ୍ସବ ସରିବା ପରେ ସହରର ଚିତ୍ର ଯଦି ଅଳିଆ ଆବର୍ଜନାରେ ଭରିଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଆମ ସହରର ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଚିହ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, କଟକରେ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଭସାଣି ଉତ୍ସବ ପରେ ସହରର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଅଳିଆ ଆବର୍ଜନା ଜମା ହୋଇ ରହିଛି। ଗୁରୁବାର ଅନୁଷ୍ଠିତ ଭସାଣି ଉତ୍ସବ ପରେ ୨୪ ଘଣ୍ଟାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ବିତିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସ୍ଥାନରୁ ଅଳିଆ ସଫା କରାଯାଇନଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି। ଫଳରେ ସହରର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ଏହି ଅଳିଆ ଆବର୍ଜନା ଭିତରେ ରହିଛି ଖାଲି ଖାଦ୍ୟ ପ୍ୟାକେଟ୍, ଏକକ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ଥର୍ମୋକୋଲ୍ ଥାଳି ଓ କପ୍, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବୋତଲ ଏବଂ ପଲିଥିନ୍ ବ୍ୟାଗ୍। ଭସାଣି ଶୋଭାଯାତ୍ରା ରାସ୍ତାରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଦୋକାନ ଖୋଲିଥିବା ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ବହୁ ପରିମାଣର ଆବର୍ଜନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।
ଚାନ୍ଦିନୀଚୌକ, ନୟାସଡ଼କ ଏବଂ ଗୌରୀଶଙ୍କର ପାର୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାସ୍ତାକଡ଼ରେ ଅଳିଆ ଗଦା ହୋଇ ରହିଥିବା ବେଳେ ଫିରିଙ୍ଗି ବଜାର ଏବଂ ନୂଆ ରାଉସପାଟଣା ନିକଟ ବକ୍ସ ଡ୍ରେନ୍ ରାସ୍ତା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଅଳିଆ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇ ରାସ୍ତାକଡ଼ରେ ରଖାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଏହା ରାସ୍ତା ଉପରେ ବିଛାଡ଼ି ହୋଇ ପଡ଼ିଛି।
ସବୁଠାରୁ ଚିନ୍ତାଜନକ କଥା ହେଉଛି, ଏହି ଆବର୍ଜନା କେବଳ ସହରର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରୁନାହିଁ, ବରଂ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ି ରହିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଓ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଆବର୍ଜନା କୀଟପତଙ୍ଗ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗବାହକ ଜୀବଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିପାରେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ସଂକ୍ରମଣ ଓ ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ପରିବେଶର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିଥାଏ।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ କଟକ ମହାନଗର ନିଗମର ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଚାନ୍ଦିନୀଚୌକର ଶିଶୁଭବନର ପୁରୁଣା ଗେଟ୍ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଳିଆ ଜମା ହୋଇ ରହିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏହା ସଫା କରାଯାଇନଥିବା ନେଇ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି। ସହରର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏଭଳି ସ୍ଥିତି ରହିବା ପ୍ରଶାସନର ତତ୍ପରତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛି।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, କଟକ ମହାନଗର ନିଗମର ମେୟର ସୁଭାଷ ସିଂହ କହିଛନ୍ତି ଯେ କଟକ ସହରରେ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ ୩୦୦ ଟନ୍ ଆବର୍ଜନା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଭସାଣି ଉତ୍ସବ ଯୋଗୁଁ ଏହା ସହିତ ଆଉ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ରୁ ୧୫୦ ଟନ୍ ଅତିରିକ୍ତ ଆବର୍ଜନା ଯୋଡ଼ି ହୋଇଥାଏ। ଅଳିଆ ସଫା କରିବା ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ କର୍ମଚାରୀ ଏବଂ ଟ୍ରାକ୍ଟର ନିୟୋଜିତ କରାଯିବ ଓ ଶନିବାର ସୁଦ୍ଧା ଅଳିଆ ସଫା କରାଯିବ ବୋଲି ସେ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଛନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିଛି। ଯେତେବେଳେ ଭସାଣି ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ଯୋଜନା କରାଯାଉଛି, ରାସ୍ତାରେ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉଛି, ଟ୍ରାଫିକ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି, ସେତେବେଳେ ଅଳିଆ ସଫା କରିବା ପାଇଁ ଆଗୁଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା କାହିଁକି ହୋଇପାରୁନାହିଁ?
ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସଫେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଅପେକ୍ଷା ଉତ୍ସବ ଚାଲିଥିବା ସମୟରୁ ଆବର୍ଜନା ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଅଧିକ ଫଳପ୍ରଦ ହୋଇପାରିବ। ଅସ୍ଥାୟୀ ଦୋକାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଡଷ୍ଟବିନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ନିୟମିତ ସଫେଇ ଦଳ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଆବର୍ଜନା ଉଠାଇବା ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଗଲେ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ଅନେକାଂଶରେ ରୋକାଯାଇପାରିବ।
ସେହିପରି ନାଗରିକମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ରହିଛି। ରାସ୍ତାରେ ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, ଖାଦ୍ୟ ପ୍ୟାକେଟ୍ କିମ୍ବା ପାଣି ବୋତଲ ଫିଙ୍ଗିବା ଅଭ୍ୟାସ ବଦଳାଇବାକୁ ହେବ। ପୂଜା କମିଟି, ବ୍ୟବସାୟୀ, ପ୍ରଶାସନ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକ ମିଳିତ ଭାବରେ କାମ କଲେ ହିଁ ଉତ୍ସବ ପରେ ସହରକୁ ସଫା ରଖିବା ସମ୍ଭବ।
ଶେଷରେ ଗୋଟିଏ କଥା। ଦୁର୍ଗାପୂଜା କେବଳ ଆନନ୍ଦ, ଉତ୍ସାହ ଓ ଉତ୍ସବର ନାମ ନୁହେଁ; ଏହା ଆମ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱର ମଧ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା। ମାଆଙ୍କ ଆଗମନରେ ଯେପରି ଆମେ ସହରକୁ ସଜାଉଛୁ, ଭସାଣି ପରେ ସେହି ସହରକୁ ସଫା ରଖିବା ମଧ୍ୟ ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
