ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ନାମ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିବ; ଏହାକୁ ‘ବଙ୍ଗଳା’ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯିବ ନାହିଁ। ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଳ୍ପଜଳ୍ପନାର ଅନ୍ତ ଘଟାଇ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ସୁବେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ରାଜ୍ୟର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ ଇତିହାସ ଲୋପ ପାଇଯିବ। ରାଜ୍ୟର ବିଭାଜନ ଓ ଗଠନର ଇତିହାସ ‘ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ’ ନାମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବଜାୟ ରଖାଯିବ।
‘ବଙ୍ଗଳାର ବାଡ଼ି’ର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇ ‘ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ଆବାସ’ ରଖାଯାଇଛି।
ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ ଯୋଜନା ‘ବଙ୍ଗଳାର ବାଡ଼ି’ର ନାମ ବଦଳାଇ ‘ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ଆବାସ’ ରଖିବା ସମୟରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ, ଏହା ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଉଛି ଯେ ରାଜ୍ୟର ପରିଚୟ ତଥା ସରକାରୀ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକରେ ‘ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ’ (West Bengal) ନାମ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ।
୧୯୪୭ ମସିହାର ଦେଶ ବିଭାଜନ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ସେ କହିଲେ ଯେ, ଯେତେବେଳେ ଅବିଭକ୍ତ ବଙ୍ଗଳାର ପୂର୍ବ ଭାଗ ‘ପୂର୍ବ ପାକିସ୍ତାନ’ରେ ପରିଣତ ହେବାକୁ ଯାଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଗଠନରେ ଡକ୍ଟର ଶ୍ୟାମା ପ୍ରସାଦ ମୁଖାର୍ଜୀ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଲେ ଯେ, ଦେଶର ବିଭାଜନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଇତିହାସ ସହିତ ‘ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ’ ନାମଟି ଓତପୋତ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ପିଢ଼ି ପାଇଁ ଏହି ଇତିହାସ ଜାଣିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ‘ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ’ ନାମ ସହିତ ଅନେକ କିଛି ଜଡ଼ିତ ରହିଛି। ଯଦି ଏହି ନାମକୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଇତିହାସର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ଲିଭିଯିବ। ତାଙ୍କ ସରକାର ଇତିହାସକୁ ଲିଭିଯିବାକୁ ଦେବେ ନାହିଁ।
ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ରାଜ୍ୟର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ।
ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ନାମ ବଦଳାଇ ‘ବଙ୍ଗଳା’ ରଖିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଯୁକ୍ତି ଥିଲା ଯେ ଇଂରାଜୀ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାରେ ରାଜ୍ୟର ନାମ ‘W’ (ଡବ୍ଲ୍ୟୁ) ଅକ୍ଷରରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବାରୁ, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ସହ ହେଉଥିବା ବୈଠକଗୁଡ଼ିକରେ ତାଲିକାର ଶେଷ ଭାଗରେ ଏହାର ସ୍ଥାନ ରହୁଥିଲା।
ଏହା ଫଳରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ନିଜ ପକ୍ଷ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ଅତି କମ୍ ସମୟ ରହିଛି। ୨୦୧୬ ମସିହାରେ, ବଙ୍ଗଳା ବିଧାନସଭା ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମ—ଯଥା ‘ବାଂଲା’ (Bangla) ଏବଂ ‘ବେଙ୍ଗଲ୍’ (Bengal)—ପ୍ରସ୍ତାବ କରି ଏକ ସଂକଳ୍ପ ପାରିତ କରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ। ଗୋଟିଏ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ନାମ ରହିବା ନେଇ ଆପତ୍ତି ଉଠାଯାଇଥିଲା।
ଏହା ପରେ, ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ବିଧାନସଭା ସର୍ବସମ୍ମତି କ୍ରମେ ‘ବାଂଲା’ (Bangla) କୁ ରାଜ୍ୟର ଏକମାତ୍ର ନାମ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ କରି କେନ୍ଦ୍ର ନିକଟକୁ ପଠାଇଥିଲା। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବଟି କେନ୍ଦ୍ର ନିକଟରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ବିଚାରାଧୀନ ରହିଛି। କେରଳର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ମିଳିବା ପରେ, ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଆରମ୍ଭରେ କେନ୍ଦ୍ର ନିକଟରେ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ମଧ୍ୟ ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେବା ପାଇଁ ନିଜର ଦାବିକୁ ପୁନର୍ବାର ଦୋହରାଇଥିଲେ।
ଏକ ରାଜ୍ୟର ନାମ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଏ?
ରାଜ୍ୟର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ପାଇଁ ବିଧାନସଭା ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ କରି କେନ୍ଦ୍ର ନିକଟକୁ ପଠାଇଥାଏ। ଏହା ପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସଂସଦରେ ଏକ ବିଲ୍ (ବିଧେୟକ) ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସଂସଦ ଦ୍ୱାରା ବିଲ୍ଟି ପାରିତ ହେବା ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ମିଳିବା ପରେ ହିଁ ନୂତନ ନାମ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥାଏ।
