ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ପିତୃପକ୍ଷକୁ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜଣାଇବାର ଏକ ବିଶେଷ ସମୟ ଭାବେ ମନାଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ତର୍ପଣ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନ ଭଳି ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିନୀତି ପାଳନ କରାଯାଏ। ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ପିତୃପକ୍ଷ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୭ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଅକ୍ଟୋବର ୧୦ରେ ସର୍ବପିତୃ ଅମାବାସ୍ୟା ସହ ଶେଷ ହେବ।
ପିଣ୍ଡଦାନ ହେଉଛି ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ, କୃତଜ୍ଞତା ଓ ସ୍ମରଣ ପ୍ରକାଶ କରିବାର ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଧାର୍ମିକ ପ୍ରଥା। ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ତର୍ପଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପରଲୋକଗତ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଆତ୍ମାର ଶାନ୍ତି କାମନା କରାଯାଏ ଏବଂ ପରିବାରରେ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ରହିଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି। ଏହା ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ, ଯାହାକୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବେ ମାପିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ପିଣ୍ଡଦାନରେ କ’ଣ କରାଯାଏ?
ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଚାଉଳ, ଯଅ, କଳା ତିଳ, ଘିଅ, ମହୁ ଆଦି ବ୍ୟବହାର କରି ପିଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ପରେ ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣ ସହ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ଏହା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ତର୍ପଣ ସମୟରେ ଜଳ ସହିତ ତିଳ ଅର୍ପଣ କରି ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତେବେ ଅଞ୍ଚଳ, ପରିବାର ଓ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଏହି ବିଧିରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିପାରେ।
ପିତୃପକ୍ଷରେ ଯେଉଁ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ତିଥି ଜଣାଥାଏ, ସାଧାରଣତଃ ସେହି ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ। ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ ତିଥି ଜଣା ନଥାଏ, ତେବେ ସର୍ବପିତୃ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସାମୂହିକ ଭାବେ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ତର୍ପଣ କରିବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି।
ଓଡ଼ିଶାରେ ତର୍ପଣର ପରମ୍ପରା
ପିତୃପକ୍ଷ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ପୂର୍ବ ଭାରତର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ତର୍ପଣର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ନଦୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଜଳାଶୟରେ ସ୍ନାନ କରି ଜଳ ଓ ତିଳ ଅର୍ପଣ କରି ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। Drik Panchang
ପିଣ୍ଡଦାନ କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ କର୍ମକାଣ୍ଡ ନୁହେଁ, ଅନେକ ପରିବାର ପାଇଁ ଏହା ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇବା, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇବା ଏବଂ ପରିବାରର ପରମ୍ପରାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ। ପିତୃପକ୍ଷରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସହ ଦାନ, ଅନ୍ନଦାନ ଓ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପରମ୍ପରାରେ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
ସେହିପରି, ପିତୃପକ୍ଷରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ତର୍ପଣର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରିବା। ପୂଜାର ବିଧି ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରୁଥିବାରୁ ନିଜ ପରିବାରର ପରମ୍ପରା କିମ୍ବା ପୁରୋହିତଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ
