ଭୁବନେଶ୍ୱର: ରାଜ୍ୟରେ ଅକ୍ଷୟ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତିର ବିକାଶକୁ ଆହୁରି ଗତି ଦେବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଛୋଟ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପର ସମ୍ଭାବନାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ଶୁକ୍ରବାର ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଶକ୍ତି ବିଭାଗ, GRIDCO ଲିମିଟେଡ୍ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ସହଯୋଗୀ iFORESTର ମିଳିତ ଉଦ୍ୟମରେ ଏକ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ଆଲୋଚନାଚକ୍ର ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା। ଏଥିରେ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରକ, ପ୍ରକଳ୍ପ ବିକାଶକାରୀ, ଅର୍ଥ ଯୋଗାଣକାରୀ ଏବଂ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
ଏହି ଆଲୋଚନାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ Small Hydro Power Development Scheme 2026-27ରୁ 2030-31କୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା। ଦେଶରେ ଛୋଟ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନର ଆନୁମାନିକ କ୍ଷମତା ପ୍ରାୟ ୨୧,୧୩୩ ମେଗାୱାଟ୍ ଥିବାବେଳେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ୫,୧୭୧ ମେଗାୱାଟ୍ କ୍ଷମତା ହିଁ ବ୍ୟବହାର ହୋଇପାରିଛି। ତେଣୁ ଅବ୍ୟବହୃତ କ୍ଷମତାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ନୂଆ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆଣିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ନୂଆ ଯୋଜନା ପାଇଁ ମୋଟ ୨,୫୮୪.୬୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟବରାଦ ହୋଇଛି। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ଟି ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାୟ ୧,୫୦୦ ମେଗାୱାଟ୍ ନୂଆ ଛୋଟ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ କ୍ଷମତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି। ପ୍ରକଳ୍ପର Detailed Project Report ବା DPR ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ୩୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ସହାୟତା ରଖାଯାଇଛି।
ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଏହି ଯୋଜନା ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଛି। ଦେଶର ମୋଟ ଭୂପୃଷ୍ଠ ଜଳ ସମ୍ପଦର ପ୍ରାୟ ୧୧ ପ୍ରତିଶତ ଓଡ଼ିଶାରେ ରହିଛି। ନଦୀ, ନାଳ, ଜଳାଶୟ ଏବଂ ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଉପଯୋଗ କରି ଛୋଟ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇପାରିବ। ଏହା ରାଜ୍ୟର ବର୍ତ୍ତମାନର ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ।
ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କନକ ବର୍ଦ୍ଧନ ସିଂହଦେଓ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଛୋଟ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପର ଅନେକ ପରିବେଶ ଓ ବିକାଶମୂଳକ ଲାଭ ରହିଛି। ବିଶେଷକରି ନୂଆ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣର ଆବଶ୍ୟକତା କମ୍ ରଖି ରହିଥିବା ଜଳସେଚନ କେନାଲ ଓ ଜଳପ୍ରବାହକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ କରିହେବ। ଏହା ଫଳରେ ପରିବେଶ ଉପରେ ଚାପ କମିବା ସହ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନର ସୁଯୋଗ ବଢ଼ିବ।
ଶକ୍ତି ବିଭାଗର ଅତିରିକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ ବିଶାଳ ଦେବ କହିଛନ୍ତି ଯେ କେବଳ ଜଳବିଦ୍ୟୁତର ସମ୍ଭାବନା ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଏହାକୁ ନିବେଶଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ ନିୟାମକ, ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ବିଭାଗୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ଦିଗରେ ସରକାର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଛୋଟ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପରୁ ଉତ୍ପାଦିତ ବିଦ୍ୟୁତକୁ ଗ୍ରିଡ୍ ସହ ସୁଗମ ଭାବେ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରାୟ ୧୬,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟରେ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରସାରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବିସ୍ତାର ଓ ଆଧୁନିକୀକରଣ କରାଯିବ। ଏଥିରେ ତିନୋଟି ନୂଆ ୭୬୫ କେଭି ପ୍ରସାରଣ ନେଟୱର୍କ ସାମିଲ ହେବ।
ଆଲୋଚନାଚକ୍ର ଶେଷରେ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର ହୋଇଥିଲା। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ପ୍ରାଥମିକତା ଭିତ୍ତିରେ ପ୍ରକଳ୍ପ ସ୍ଥଳ ଚୟନ, ଅନୁମୋଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସରଳୀକରଣ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସମୁଦାୟକୁ ଲାଭ ଦେବା ଭଳି ବିଷୟ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ।
ସରକାରଙ୍କ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସଫଳ ହେଲେ ଓଡ଼ିଶାରେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ିବା ସହ ନୂଆ ନିବେଶ, ରୋଜଗାର ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବିକାଶର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବ। ଏଥିସହ ରାଜ୍ୟର ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଅଧିକ ବିବିଧ ଓ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ କରିବାରେ ଛୋଟ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇପାରେ।
