ନେପାଳ: ବିବାହ ସାଧାରଣତଃ ଜଣେ ମଣିଷର ଜୀବନରେ ଥରେ ହେଉଥିବା ଏକ ପବିତ୍ର ସାମାଜିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା। କିନ୍ତୁ ନେପାଳର ନେୱାର ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ଝିଅମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ତିନିଥର ବିବାହ ସଦୃଶ ଧାର୍ମିକ ରୀତି ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରଥମେ ଝିଅର ବେଲ୍ ଫଳ ସହ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ଏବଂ ଶେଷରେ ଜଣେ ମଣିଷ ସହ ବିବାହ କରାଯାଏ। ଏହି ଅନନ୍ୟ ପ୍ରଥାକୁ ନେଇ ଦେଶବିଦେଶରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହୋଇଥାଏ।
ପ୍ରଥମ ବିବାହ: ବେଲ୍ ଫଳ ସହ ‘ଇହି’ ପରମ୍ପରା
ନେପାଳର ନେୱାର ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ପ୍ରଥମ ଧାର୍ମିକ ବିବାହକୁ ‘ଇହି’ ବା ‘ବେଲ୍ ବିବାହ’ କୁହାଯାଏ। ସାଧାରଣତଃ ୫ରୁ ୯ ବର୍ଷ ବୟସର ଝିଅମାନଙ୍କର ଏହି ରୀତି ସମ୍ପନ୍ନ କରାଯାଏ। ଝିଅମାନେ ଋତୁସ୍ରାବ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି।
ଏହି ସମୟରେ ଛୋଟ ଝିଅମାନଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଭଳି ସଜାଯାଏ। ସେମାନଙ୍କୁ ପାରମ୍ପରିକ ଲାଲ୍ ଶାଢ଼ି, ଅଳଙ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧାଯାଏ। ପରେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ଓ ଧାର୍ମିକ ରୀତିନୀତି ମାଧ୍ୟମରେ ବେଲ୍ ଫଳ ସହ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ବିବାହ କରାଯାଏ।
ଏହି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ବେଲ୍ ଫଳକୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁମାରଙ୍କ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଏହି ବିବାହ ଝିଅର ଜୀବନରେ ଏକ ଶୁଭ ଆରମ୍ଭର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିବାହ: ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ବିବାହ
ନେୱାର ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପରମ୍ପରାକୁ ‘ବାହ୍ରା’ ବା ‘ଗୁଫା’ କୁହାଯାଏ। ଏହା ଝିଅମାନଙ୍କ ଜୀବନର ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାର୍ମିକ ରୀତି। ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଏହା ଋତୁସ୍ରାବ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ କିମ୍ବା ତାହା ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବୟସରେ କରାଯାଏ।
ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ଝିଅକୁ କିଛି ଦିନ ପାଇଁ ଘରର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କୋଠରୀରେ ରଖାଯାଏ। ପାରମ୍ପରିକ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଏହି ସମୟରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଓ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କରୁ ଦୂରେଇ ରହେ। ଏହି ଅବଧି ସାଧାରଣତଃ ୪ରୁ ୧୨ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ।
ରୀତିର ଶେଷ ଦିନରେ ଝିଅକୁ ପୁଣିଥରେ କନ୍ୟା ଭଳି ସଜାଯାଏ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ବିବାହ କରାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରଥାର ଧାର୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ତେବେ ଏହାର ପାଳନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରିବାର ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
ତୃତୀୟ ବିବାହ: ମଣିଷ ସହ ପାରମ୍ପରିକ ବିବାହ
ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ଧାର୍ମିକ ରୀତି ପରେ ଝିଅ ବୟସ୍କ ହେବା ପରେ ଜଣେ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ ପାରମ୍ପରିକ ବିବାହ କରେ। ଏହା ହେଉଛି ତୃତୀୟ ବିବାହ, ଯାହାକୁ ସାଧାରଣ ବୈବାହିକ ଜୀବନର ଆରମ୍ଭ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
ଏହି ବିବାହରେ ଅନ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ବିବାହ ପରି ବର-କନ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ରୀତିନୀତି ପାଳନ କରାଯାଏ। କନ୍ୟା ଲାଲ୍ ଶାଢ଼ି, ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ଓ ଲାଲ୍ ଚୁଡ଼ି ପିନ୍ଧିଥାଏ। ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ ଉଭୟ ନୂଆ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି।
କାହିଁକି ରହିଛି ଏହି ପରମ୍ପରା?
ନେୱାର ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ପାରମ୍ପରିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ପ୍ରଥମ ବେଲ୍ ବିବାହ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିବାହ ଯୋଗୁଁ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଜୀବନରେ ବିଧବା ହେବାର ପରିଚୟ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଏ ନାହିଁ। କାରଣ, ସେମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ମହିଳାଙ୍କର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ବୈବାହିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଥାଏ।
ଏହି ପରମ୍ପରା କେବଳ ବିବାହ ସହ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ଏହା ନେୱାର ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ, ସାମାଜିକ ପରିଚୟ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ଅଂଶ। ଆଧୁନିକ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ନେପାଳର ଅନେକ ନେୱାର ପରିବାର ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି। ତେବେ ଏହାକୁ ସମଗ୍ର ନେପାଳର ପରମ୍ପରା ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ନେୱାର ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଥା ଭାବେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
