ଅନୁଗୁଳ ଜିଲ୍ଲା ଧାର୍ମିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଭରପୂର। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ଶୈଳ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର। ଅନୁଗୁଳ ସହର ନିକଟସ୍ଥ ସୁନାସଗଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ମନ୍ଦିର ଭକ୍ତ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳୀ। ଅନୁଗୁଳ ବସ୍ଷ୍ଟାଣ୍ଡଠାରୁ ମନ୍ଦିରଟି ପ୍ରାୟ ୧.୫ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ରହିଛି।
ଶୈଳ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତା ହେଉଛି, ଏଠାରେ ପୁରୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଶୈଳୀ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରାକୁ ଅନୁସରଣ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସହ ପ୍ରଭୁ ବଳଭଦ୍ର, ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରା ଓ ଶ୍ରୀ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ। ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଥିବାରୁ ମନ୍ଦିର ପରିସରର ପରିବେଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ ଓ ମନୋରମ। ଭକ୍ତମାନେ ଏଠାକୁ ଆସି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ସହ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଏହି ବିଶାଳ ମନ୍ଦିରର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା। ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣରେ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ସହ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟ ସହଯୋଗ ରହିଥିଲା। ପରେ ମନ୍ଦିର ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଉତ୍ସବ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ ମନ୍ଦିରକୁ ସାଧାରଣ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲାଯାଇଥିଲା। ଏହା ଅନୁଗୁଳବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ଓ ଗୌରବମୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଥିଲା।
ଶୈଳ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ପାଳିତ ହେଉଥିବା ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବ ହେଉଛି ରଥଯାତ୍ରା। ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମନ୍ଦିର ପରିସର ଭକ୍ତଙ୍କ ଭିଡ଼ରେ ଚଳଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଉଠେ। ହଜାର ହଜାର ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଏଠାକୁ ଆସି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ରଥଯାତ୍ରା ବ୍ୟତୀତ ବର୍ଷର ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ସହ ଦେଶର ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ ଭକ୍ତମାନେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି।
ମନ୍ଦିରଟି କେବଳ ଧାର୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ନୁହେଁ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁଗୁଳର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନ। ମନ୍ଦିରର ସୁନ୍ଦର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ, ପାହାଡ଼ିଆ ପରିବେଶ ଓ ଶାନ୍ତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ଅନୁଗୁଳ ସହରରେ ଭକ୍ତ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ହୋଟେଲ୍ ଓ ଲଜ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ସ୍ଥାନୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଦୋକାନଗୁଡ଼ିକରେ ଓଡ଼ିଆ ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥାଏ।
ଶୈଳ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରକୁ ବର୍ଷର ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ଯାଇହେବ। ତେବେ ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଏଠାର ଧାର୍ମିକ ପରିବେଶ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୋଇଥାଏ। ମନ୍ଦିର ସକାଳ ୬ଟାରୁ ରାତି ୮ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଲା ରହୁଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି। ଅନୁଗୁଳ ବସ୍ଷ୍ଟାଣ୍ଡ ମନ୍ଦିରଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧ କିଲୋମିଟର ଓ ଅନୁଗୁଳ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ପ୍ରାୟ ୪ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ରହିଛି। ଭୁବନେଶ୍ୱରର ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର ପ୍ରାୟ ୧୨୭ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଶୈଳ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ପରିଦର୍ଶନ ସହ ଅନୁଗୁଳ ଜିଲ୍ଲାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀ ମଧ୍ୟ ବୁଲି ଦେଖିହେବ। ହିଙ୍ଗୁଳା ମନ୍ଦିର, ରାମଚଣ୍ଡୀ ମନ୍ଦିର, ଡେରଜାଙ୍ଗ ଜଳଭଣ୍ଡାର, ରେଙ୍ଗାଲି ଡ୍ୟାମ୍, ବୁଢ଼ୀ ଠାକୁରାଣୀ ମନ୍ଦିର, ଭୀମକାଣ୍ଡ ଓ ଟିକରପଡ଼ା ଭଳି ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷଣର କେନ୍ଦ୍ର।
ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ, ଅନୁଗୁଳର ଶୈଳ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଧର୍ମ, ପରମ୍ପରା, ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଓ ପ୍ରକୃତିର ଏକ ସୁନ୍ଦର ସମନ୍ୱୟ। ପାହାଡ଼ ଉପରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନର ଅନୁଭୂତି ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଅନୁଗୁଳର ଏକ ବିଶେଷ ପରିଚୟ ଦେଇଛି। ଭକ୍ତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ—ଦୁଇ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଶୈଳ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଅନୁଗୁଳ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ଅବଶ୍ୟଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ।
