ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର (CEC) ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କୁ ନେଇ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ନିଷ୍ପତ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ପୁଣି ଏକ ନୂଆ ଆବେଦନ ଦାଖଲ ହୋଇଛି। ଏହି ଆବେଦନରେ ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ସହ ଜଡିତ ୧୪ଟି ଆଦେଶ ଓ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବାତିଲ କରିବାକୁ ଦାବି କରାଯାଇଛି। ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି, ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର କିଛି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କ ସମ୍ମତି ଥିଲା ନାହିଁ।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ଦୁଇ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ସୁଖବୀର ସିଂହ ସାନ୍ଧୁ ଓ ବିବେକ ଜୋଶୀ କିଛି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ଲିଖିତ ଆପତ୍ତି ଦର୍ଜ କରିଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି। ୨୦୨୫ ନଭେମ୍ବରରୁ ୨୦୨୬ ଅଗଷ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ୧୪ଟି ଘଟଣାରେ ଆପତ୍ତି ଉଠିଥିବା ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଏହି ଆପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଭୋଟର ତାଲିକା, ଡାଟା ପରିଚାଳନା, ସଫ୍ଟୱେର ଓ Form 6 ସହ ଜଡିତ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇ ଥିବା କୁହାଯାଇଛି।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ଆବେଦନରେ ଏପରି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଆଇନସମ୍ମତ ଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ସହ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ରଦ୍ଦ କରିବାକୁ ଦାବି କରାଯାଇଛି। ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପ୍ରକ୍ରିୟା, ନିର୍ବାଚନୀ ତଥ୍ୟ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଭୋଟର ତାଲିକା ସଂଶୋଧନ ସମ୍ପର୍କିତ ରେକର୍ଡ ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଦାବି ହୋଇଛି।
ଏହି ବିବାଦର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଉଛି Special Intensive Revision (SIR) ବା ଭୋଟର ତାଲିକାର ବିଶେଷ ଗଭୀର ସଂଶୋଧନ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଭୋଟରଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ ଓ ତାଲିକାରେ ନାମ ସମ୍ପର୍କିତ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। କେତେକ ଆବେଦନରେ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ନାମ ବାଦ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ପୁନଃ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଧିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆଣିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦାବି ହୋଇଛି।
ଏହା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଏକ PIL ଦାଖଲ ହୋଇଥିଲା। ସେଥିରେ କଥିତ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କ ସମ୍ମତି ବିନା ନିଆଯାଇଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ସଫ୍ଟୱେର ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଅବୈଧ ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ଦାବି ହୋଇଥିଲା। ଏଥିସହ ଭୋଟର ତାଲିକା ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ SIT ଗଠନ କରିବା ଦାବି ମଧ୍ୟ ଉଠିଥିଲା।
ତେବେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ପକ୍ଷରୁ ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଗତ ଏକ ବର୍ଷରେ ଆୟୋଗ ନେଇଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବସମ୍ମତ ଥିଲା ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ଭିନ୍ନ ମତ କିମ୍ବା ମତାମତ ରହିବା ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା।
ଏବେ ୧୪ଟି ଆଦେଶକୁ ନେଇ ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ନୂଆ ଆବେଦନ ଉପରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆଇନଗତ ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ନଜର ରହିଛି। ମାମଲାରେ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ, ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ପକ୍ଷ ଏବଂ ଅଦାଲତର ନିଷ୍ପତ୍ତି—ଏହି ତିନୋଟି ଦିଗ ଆଗାମୀ ଶୁଣାଣିରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇବ।
