ଭାରତର ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ୟୁନିଫାଏଡ୍ ପେମେଣ୍ଟସ୍ ଇଣ୍ଟରଫେସ୍ ବା UPI ଏକ ବଡ଼ ବିପ୍ଳବ ଆଣିଛି। ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା UPI ଅଗଷ୍ଟ ୨୫, ୨୦୨୬ରେ ନିଜର ୧୦ ବର୍ଷ ପୂରଣ କରିଛି। ଏହି ଏକ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ UPIର ବ୍ୟବହାର ଏତେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବଢ଼ିଛି ଯେ ଏହା ଆଜି ଭାରତୀୟଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଏକ ଅଭିନ୍ନ ଅଂଶ ପାଲଟିଛି।
୨୦୧୬-୧୭ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ UPI ମାଧ୍ୟମରେ ମାତ୍ର ୧.୭୮ କୋଟି ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ି ୨୪,୧୬୨ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ମାତ୍ର ୧୦ ବର୍ଷରେ UPI ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ ପରିମାଣ ପ୍ରାୟ ୧୩,୦୦୦ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।
କେବଳ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ, ଏହାର ମୋଟ ମୂଲ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ବଡ଼ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି। ୨୦୧୬-୧୭ରେ UPI ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାୟ ୭,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଲେନଦେନ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୨୦୨୫-୨୬ରେ ଏହା ବଢ଼ି ପ୍ରାୟ ୩୧୪ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଛୋଟ ଦୋକାନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଉପରେ ଲୋକଙ୍କ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ବଢ଼ିଛି।
UPIର ସଫଳତାର ଏକ ବଡ଼ କାରଣ ହେଉଛି ଏହାର ସହଜତା। ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଓ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ଥିଲେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୋକାନରେ QR କୋଡ୍ ସ୍କାନ୍ କରି କିଛି ସେକେଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ପେମେଣ୍ଟ କରିପାରୁଛନ୍ତି। ଟଙ୍କା ଦେବା ପାଇଁ ନଗଦ ରଖିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ମଧ୍ୟ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ କମିଛି। ଚା’ ଦୋକାନ, ପରିବା ଦୋକାନ, ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ, ମେଡିକାଲ୍ ଷ୍ଟୋର୍ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ UPIର ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ିଛି।
ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ସୁଦ୍ଧା ୭୦୩ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ UPI ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଥିଲେ। ଆରମ୍ଭ ସମୟରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ୨୧ ଥିଲା। ୨୦୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଦୈନିକ ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ ୬୬ କୋଟି ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ ହୋଇଥିବା ତଥ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।
UPIର ପ୍ରଭାବ ଭାରତରେ ସୀମିତ ରହିନାହିଁ। ଏହା ଏବେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପରିଚିତ ରିଅଲ୍-ଟାଇମ୍ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ବିଶ୍ୱର ରିଅଲ୍-ଟାଇମ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନର ପ୍ରାୟ ୪୯ ପ୍ରତିଶତ UPI ସହ ଜଡ଼ିତ। ଏହା ଭାରତର ଡିଜିଟାଲ୍ ପବ୍ଲିକ୍ ଇନ୍ଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚରର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସଫଳତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ UPIର ୧୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ତ୍ତିକୁ ଭାରତର ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଯାତ୍ରାର ଏକ ବଡ଼ ମାଇଲ୍ଷ୍ଟୋନ୍ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରିଛନ୍ତି। ସେ UPI କିପରି ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନକୁ ସହଜ କରିଛି, ସେନେଇ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଅନୁଭବ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରିଛନ୍ତି
ବିଶେଷକରି ଛୋଟ ମୂଲ୍ୟର ପେମେଣ୍ଟରେ UPIର ଭୂମିକା ବହୁତ ବଢ଼ିଛି। ୨୦୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ କରାଯାଉଥିବା UPI ପେମେଣ୍ଟର ପ୍ରାୟ ୮୬ ପ୍ରତିଶତ ୫୦୦ ଟଙ୍କାରୁ କମ୍ ଥିଲା। ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ UPI କେବଳ ବଡ଼ ଅର୍ଥ ଲେନଦେନ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦୈନନ୍ଦିନ ଛୋଟ ଛୋଟ କିଣାକାଟାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ପାଲଟିଛି।
ମାତ୍ର ୧.୭୮ କୋଟି ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ୨୪,୧୬୨ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ବାର୍ଷିକ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନରେ ପହଞ୍ଚିବା UPIର ଅଭୂତପୂର୍ବ ବିକାଶର ପ୍ରମାଣ। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଆହୁରି ଅଧିକ ବ୍ୟାଙ୍କ, ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ି UPI ଭାରତର ଡିଜିଟାଲ୍ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
