ଭାରତରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଡେଙ୍ଗୁରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ମୌସୁମୀ ଋତୁରେ ଡେଙ୍ଗୁ ଜ୍ୱରକୁ ସବୁଠାରୁ ବିପଜ୍ଜନକ ରୋଗ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ତଥାପି, ଏହାର ପ୍ରତିରୋଧ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଟିକା ‘କ୍ୟୁଡେଙ୍ଗା’ (Qdenga)ର ପ୍ରଚଳନ ସହିତ ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ଡେଙ୍ଗୁ ବିରୋଧୀ ଲଢ଼େଇରେ ଏକ ପାଦ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଛି। ଡେଙ୍ଗୁରୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ଟିକା ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଛି, ଯାହା ଏହି ରୋଗର ମୁକାବିଲା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଶାର ଏକ ନୂତନ କିରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ତଥାପି, ଡେଙ୍ଗୁ ଟିକା ଏହି ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କାକୁ କେତେ ମାତ୍ରାରେ କମାଇପାରିବ, ତାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଡାକ୍ତରଙ୍କ ମତରେ, ଡେଙ୍ଗୁ ଟିକା ମଶା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିମ୍ବା ସମୟୋଚିତ ଚିକିତ୍ସାର ବିକଳ୍ପ ନୁହେଁ। ଆସନ୍ତୁ ବରିଷ୍ଠ ପରାମର୍ଶଦାତା ଡାକ୍ତର ନୀତୁ ଜୈନ (କ୍ରିଟିକାଲ୍ କେୟାର୍ ଓ ସ୍ଲିପ୍ ମେଡିସିନ୍ ବିଭାଗ, PSRI ହସ୍ପିଟାଲ୍; ପଲ୍ମୋନାରୀ ମେଡିସିନ୍ ବିଭାଗ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ)ଙ୍କ ଠାରୁ ଡେଙ୍ଗୁ ଟିକାର ଉପକାରିତା, ଏହା ସହ ଜଡ଼ିତ ଆଶଙ୍କା ଏବଂ କାହାକୁ ଏହି ଟିକା ନେବା ଉଚିତ୍, ସେ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା।
QDENGA (କ୍ୱିଡେଙ୍ଗା) କ’ଣ ଏବଂ ଏହା କିପରି କାମ କରେ?
QDENGA କୁ ଡେଙ୍ଗୁ ଭୂତାଣୁର ଚାରୋଟିଯାକ ପ୍ରକାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର ଡେଙ୍ଗୁରୁ ସୁସ୍ଥ ହେବା ଅନ୍ୟ ତିନୋଟି ପ୍ରକାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ ନାହିଁ; ଅର୍ଥାତ୍ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକାଧିକ ଥର ଡେଙ୍ଗୁରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇପାରନ୍ତି। ଏହି ଟିକା ଦୁଇଟି ଡୋଜ୍ (ମାତ୍ରା) ରେ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଡୋଜ୍ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଥମ ଡୋଜ୍ର ତିନି ମାସ ପରେ ଦିଆଯାଇଥାଏ। ଡାକ୍ତର ଜୈନ କୁହନ୍ତି ଯେ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଟିକାର ଉଭୟ ଡୋଜ୍ ସମୟାନୁସାରେ ନେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।
ଟିକା କ’ଣ ଡେଙ୍ଗୁ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ?
ଡାକ୍ତର ଜୈନ ବୁଝାଇଲେ ଯେ, ଏହି ଟିକା ଡେଙ୍ଗୁ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଶତପ୍ରତିଶତ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ ନାହିଁ। ଟିକା ନେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇପାରନ୍ତି, ଯଦିଓ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁତର ଡେଙ୍ଗୁ ହେବାର ଆଶଙ୍କା କମିପାରେ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଟିକା ନେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଡେଙ୍ଗୁରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଡେଙ୍ଗୁ ପ୍ରତିରୋଧ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ:
କୁଲର୍, ଫୁଲକୁଣ୍ଡ, ଟାୟାର୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପାତ୍ରରେ ପାଣି ଜମିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ମଶା ଘଉଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
ପୂରା ବାହୁ ଥିବା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ।
ଘର ଭିତରକୁ ମଶା ପ୍ରବେଶ ରୋକିବା ପାଇଁ କବାଟ ଓ ଝରକାରେ ଜାଲି ଲଗାନ୍ତୁ।
କ’ଣ ଏହି ଟିକା ଡେଙ୍ଗୁର ଚିକିତ୍ସା କରିପାରିବ?
ଏହି ଟିକା କେବଳ ଡେଙ୍ଗୁର ପ୍ରତିରୋଧ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ରୋଗରେ ପୀଡିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଯଦି ଆପଣ ଉଚ୍ଚ ଜ୍ୱର, ଶରୀରରେ ପ୍ରବଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ବାନ୍ତି, ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ରକ୍ତସ୍ରାବ, ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଦୁର୍ବଳତା, ନିଶ୍ୱାସ ନେବାରେ କଷ୍ଟ, କିମ୍ବା ଅତ୍ୟଧିକ ନିଦ୍ରା ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରନ୍ତୁ। ଟିକା ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ସମସ୍ତେ କ’ଣ ଡେଙ୍ଗୁ ଟିକା ନେବା ଉଚିତ୍?
ଡାକ୍ତର ଜୈନ ବୁଝାନ୍ତି ଯେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଡେଙ୍ଗୁ ସଂକ୍ରମଣ, ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ସଂକ୍ରମଣ ବ୍ୟାପିବା, ଟିକାର ଉପଲବ୍ଧତା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧାର କରି ସରକାର ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅଧିକାରୀମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବେ ଯେ କେଉଁ ବୟସ ବର୍ଗ ଓ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଟିକାକରଣ ପାଇଁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯିବ। ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଟିକା ନେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଉକ୍ତ ଟିକା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ କି ନୁହେଁ ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍।
କାହାକୁ ଡେଙ୍ଗୁ ଟିକା ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ?
ଯେହେତୁ ‘କ୍ୟୁଡେଙ୍ଗା’ (Qdenga) ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଟିକା (live vaccine), ତେଣୁ ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନ ହୋଇପାରେ। ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ ନ କରି ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ଟିକା ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା
ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମାଆ
ଦୁର୍ବଳ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଥିବା ଲୋକମାନେ
ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରତିରୋଧକ ଚିକିତ୍ସା ନେଉଥିବା ଲୋକମାନେ
ଟିକା ପ୍ରତି ଗୁରୁତର ଆଲର୍ଜି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାର ଇତିହାସ ଥିବା ଲୋକମାନେ
ଟିକାକରଣ ହେଉଛି ଡେଙ୍ଗୁ ପ୍ରତିରୋଧର କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅଂଶ।
ଡାକ୍ତର ଜୈନ କୁହନ୍ତି ଯେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଡେଙ୍ଗୁ ଟିକାକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ମିଳିବା ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ପଦକ୍ଷେପ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ ନାହିଁ। ଡେଙ୍ଗୁକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ମଶାଠାରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଉପାୟ।
