ଚଣ୍ଡିଗଡ଼: ଆସନ୍ତା ପଞ୍ଜାବ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଦେଶର ଜନଗଣନା-୨୦୨୭କୁ ନେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଜୋରଦାର ହୋଇଛି। ଏଥର ଜନଗଣନାରେ ଅନେକ ନୂଆ ବିଶେଷତା ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ବିଶେଷକରି ଜାତିଭିତ୍ତିକ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ, ଡିଜିଟାଲ ମାଧ୍ୟମରେ ତଥ୍ୟ ଦାଖଲ ଏବଂ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ସେଲ୍ଫ ଏନ୍ୟୁମେରେସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏଥରର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହୋଇଛି। ସରକାର ଜନଗଣନାର ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପାଇଁ ୪୦ଟି ପ୍ରଶ୍ନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଜନଗଣନା-୨୦୨୭ର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି ଜାତି ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ। ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ଜନଗଣନାରେ ଏଥର ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଜାତିଭିତ୍ତିକ ତଥ୍ୟ ସାମିଲ କରାଯାଉଛି। ଏହି ତଥ୍ୟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ନୀତି, କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ। ଜାତି ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରଶ୍ନରେ ନାଗରିକଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଘୋଷଣାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯିବା ନେଇ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି।
ଏଥର ଜନଗଣନା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଡିଜିଟାଲ କରାଯାଉଛି। ସରକାରଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଏହା ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଡିଜିଟାଲ ଜନଗଣନା ହେବ। ମୋବାଇଲ ଆଧାରିତ ଡିଜିଟାଲ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ଅଧିକ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିବାର ଉଦ୍ୟମ ହେଉଛି। ଏହାସହ ନାଗରିକମାନେ ନିଜେ ଅନଲାଇନରେ ଜନଗଣନା ସୂଚନା ଦେଇପାରିବା ପାଇଁ ସେଲ୍ଫ ଏନ୍ୟୁମେରେସନ ପୋର୍ଟାଲର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
ପଞ୍ଜାବରେ ଜନଗଣନାର ସମୟସୂଚୀକୁ ନିର୍ବାଚନକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଆଗକୁ ଅଣାଯାଇଛି। ନୂଆ କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀ ଅନୁସାରେ ପଞ୍ଜାବ, ଗୋଆ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଅଣ-ବରଫାଚ୍ଛାଦିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଗଣନା ଡିସେମ୍ବର ୧, ୨୦୨୬ରୁ ଜାନୁଆରୀ ୪, ୨୦୨୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେବ। ଏହାର ପୂର୍ବରୁ ନଭେମ୍ବର ୧୬ରୁ ୩୦ ମଧ୍ୟରେ ସେଲ୍ଫ ଏନ୍ୟୁମେରେସନର ସୁଯୋଗ ମିଳିବ।
ପଞ୍ଜାବ ବିଧାନସଭାର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୨୦୨୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶେଷ ହେବାକୁ ଥିବାରୁ ଜନଗଣନା ଓ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ରଖିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି। ଜନଗଣନା କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିପୁଳ ସଂଖ୍ୟକ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ନିୟୋଜିତ ହେବାକୁ ଥିବାରୁ ଏହାର ସମୟସୂଚୀ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଛି। ସଦ୍ୟ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଏହି ସମୟସୂଚୀ ଯୋଗୁଁ ପଞ୍ଜାବରେ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ନିର୍ବାଚନ ହେବା ନେଇ ଚାଲିଥିବା ଆଲୋଚନା ପ୍ରାୟ ଶେଷ ହୋଇଛି।
ଜନଗଣନାର ୪୦ଟି ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ପରିବାର, ଘର, ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି, ଶିକ୍ଷା, ଜୀବିକା ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ସମ୍ପର୍କିତ ବିଭିନ୍ନ ତଥ୍ୟ ସାମିଲ ରହିବ। ଜାତି ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ଏହି ଜନଗଣନାକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି। ତେବେ ଏତେ ବଡ଼ ପରିମାଣର ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଓ ଡିଜିଟାଲ ରେକର୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ପ୍ରଶାସନିକ ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ହେବ।
ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ଜନଗଣନା-୨୦୨୭ କେବଳ ଦେଶର ଜନସଂଖ୍ୟା ଗଣନାରେ ସୀମିତ ରହିବ ନାହିଁ। ଜାତିଭିତ୍ତିକ ତଥ୍ୟ, ଡିଜିଟାଲ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ସେଲ୍ଫ ଏନ୍ୟୁମେରେସନ ଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏହାକୁ ନୂଆ ରୂପ ଦେଇଛି। ପଞ୍ଜାବ ଭଳି ନିର୍ବାଚନମୁଖୀ ରାଜ୍ୟରେ ଏହି ତଥ୍ୟ ଓ ସମୟସୂଚୀ ଆଗାମୀ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରିବ।
